Genel Blog

Çocuklarda Karakter Gelişimini Etkileyen Temel Faktörler ve Tavsiyeler

57

Çocuklarda Karakter Gelişimini Etkileyen Temel Faktörler ve Tavsiyeler

Çocuklar kendilerine özgü karakter özellikleriyle birlikte dünyaya gelirler. Aynı ailede gelişim belirten kardeşler aralarında zeka şahsiyet özellikleri açısından büyük farklar olabilmektedir. Kuramsal manâ ve sözcük anlamı olarak da aynı şeyleri dile getiren karakteri ise bireylerin diğer bireyler ile arasındaki bütün farklılıkların bütünü olarak tanımlayabiliriz. Kişiyi diğerlerinden ayıran her ne varsa, bu özellikler karakterinin özellikleridir. Kişinin …

Çocuklar kendilerine özgü kişilik özellikleriyle birlikte dünyaya gelirler. Aynı ailede gelişim belirten kardeşler aralarında zeka şahsiyet özellikleri açısından büyük farklar olabilmektedir. Kuramsal anlam ve kelime anlamı olarak da aynı şeyleri dile getiren karakteri ise bireylerin öteki bireyler ile arasındaki tüm farklılıkların bütünü olarak tanımlayabiliriz. Kişiyi diğerlerinden ayıran her ne varsa, bu özellikler karakterinin özellikleridir. Kişinin sakin olması ya da tez kızması, güler yüzlülüğü ya da melankolik yapısı, dışa dönük ya da içe dönük olması gibi özellikler karakteridir. Şahsiyet temelde kişilik, mizaç ve huy kelimeleriyle de anlamdaş olarak kullanılır ve bunların hepsi zaten aynı kavrayış kazanç.

Çocuklarda Karakter Gelişimini Etkileyen Temel Faktörler ve TavsiyelerÇocuğun Şahsiyet Oluşumu

Karakter özellikleri fiilen bir karakter yapısıdır ve bu karakter yapısı daha doğmadan belirlenmiş bir haldedir. Sahip olunan çoğu nitelik gibi temelde şahsiyet özelliklerimiz de kendi genlerimiz aracılığıyla belirlenir. Ayrıca ilk çocukluk aşamalarında bu özelliklere diğer özellikler de eklenir ve bireyin genel karakterinin manâlı bir kısmı erken çocukluk döneminde yani 6-7 yaşlarında bitmiş olur.

Son dönemlerde bilhassa eğitim anlamında kullanılan ‘7 çok geç ‘ adlı slogan bu bağlamda çok önemlidir ve içten bir kasıt içermektedir. Zaten bireyin kişilik ve bilişsel özelliklerinin % 80’lik kısmı 7 yaşından önceyi kapsar. Bu bakımdan bir çocuğa kazandırılacak her ne varsa 0-6 yaşlar arasındaki dönemde yani erken çocukluk döneminde kazandırılmalıdır.

Kişilik Oluşumunda Esas Etkenler

Genlerimizle birlikte kesin olan karakterlerimiz 6-7 yaş civarına kadar büyük oranda şekillendikten daha sonra karakterimizin geri kalanı çevremiz ve ailemizden gördüklerimiz ve öğrendiklerimizle oluşuyor.

Okul öncesi dönemde kişilik üzerindeki en önemli etken önce aile, daha sonra okuldur. Bu dönemler çocuklar üstünde taklit eğiliminin öne çıktığı dönemlerdir. Çocuk ilerleyen zamanlarda kendisiyle özdeşleştireceği birçok davranış biçimini bu dönemlerde, başkalarını taklit ederek kazanıyor. Taklit ettiği bu davranışlara gelen tepkileri de değerlendirerek, kişilik oluşumuna katkıda bulunuyor. Yani toplumda kim olduğunu, kim Çocuklarda Karakter Gelişimini Etkileyen Temel Faktörler ve Tavsiyelerolmasının beklendiğini, ne gibi davranışların toplumda onaylandığını, hangilerinin reddedildiğini belirliyor. Bu aşamalar esnasında kendi toplumsal beğenileri ve değerleri oluşuyor. Bütün bu aşamalar da zincirleme olarak birbirini etkiliyor ve tetikliyor. Kısacası bir davranış ötekini getiriyor. Burada çocuğun içinde bulunduğu toplumun ve ailenin etkisi fazla fazladır. Çünkü çocuğun karakterinde aracısız fazla kayda değer pay sahibi oluyorlar. Bu bakımdan sağlam karakterli çocuk geliştirmek istiyorsak sağlam temelleri bulunan aileler ve toplumlar almak zorundayız.

Kişilik Oluşumunda Aile Yapısının Önemi

Çocuğun şahsiyet gelişiminde en esas etken ailedir. Aileleri gözlemlediğimizde de bir takım karşılıklı tutumlar karşımıza çıkıyor. Bu tutumları şöyle sıralayabiliriz:

• Aşırı Koruyucu Aile: Anne ve babanın aşırı koruyucu olduğu bir ailede kendine güvensiz ve başkalarına bağımlı çocuklar yetişmektedir.

• Inkar: Ara Sıra çocuk ailesi tarafından bir takım sebeplerle reddedilir. Psikolojik ve fiziksel olarak ihtiyaçları ya görmezden gelinir ya karşılanmaz veya çocuk düşmanca davranışlarla karşılaşır. Bu bağlamda kendisi de herkese ve her şeye karşısında düşmanca davranacak davranışlar sergiler.

•Fazla Itina Manzara ve Aşırı Zevk: Her cins yanlış ya da doğru davranışında güzel görüyle karşılanan bir çocuk sonunda kendini düşünen olacak ve toplumdaki herkesin dikkatini çekmeye ve bütün ilgiyi üzerine almaya çalışacaktır.

Çocuklarda Karakter Gelişimini Etkileyen Temel Faktörler ve Tavsiyeler• Çocuğun Her Dediğini ve Yaptığını Kabul Etme: Çocuğun kendi egemenliğinin olduğu bir ailede yetişen çocuklar, zaman içerisinde çevrelerindeki öteki insanlarda da menfaat kurmaya çalışırlar.

• Zorlama Altına Alma: Baskıcı bir aile içinde yetişen çocuk, bayağılık kompleksine sahip ve isyankar bir yapıda bir birey olarak yetişecektir.

• Çocuklar Aralarında Fark Veya Kıyas Yapma: Bir Takım aileler, kendi çocukları aralarında bir tercih yapmakta veya çocuklarını birbirleriyle kıyaslamaktadırlar. Yanlışlar kuşkusuz olabilir ama ailenin halden anlayan ve istikrarlı tavırlar içinde olması çocuğun doğru yönü bulmasında fazla etkilidir. Yapıcı, kendine güvenen, olumlu ve sosyal ilişkileri sorunsuz olan çocuklar da çoğunlukla bu herif ailelerden çıkar.

Bu bağlamda çocukların karakterlerinin oluşumunda esas etmen aile olduğu çok daha net bir şekilde görülmektedir.

Kişilik Gelişiminde Okulun Önemi

Mektep bir çocuk için aileden sonra gelen en manâlı eğitim alanıdır. Bir bakıma çocuk için dış çevreye açılan bir kapıdır. Bu bağlamda çocuğun kişiliğini biçimlendiren sosyal bir kurumdur. Çocuk burada iş birliğini, paylaşmayı, kuralları ve bu kurallara uymayı, üretmeyi, kişi olmayı ve topluma ait bir tutam olmayı öğrenerek, bütün bunları kişiliğinde harmanlayıp geliştirerek kendi olmaya çalışacaktır.
Eğitimin amacı, bireyin kendisini yönetebilme yeteneğini geliştirmesine ve erişkin rollere hazırlamasına tezgâhtar olmaktır. Böyle bir durum da oysa çocuğa egemen bir düşünme becerisini aşılayabilmekten geçer.

Mektep çağı aynı zamanda çocuklar için bir gruplaşma çağıdır. Bu dönemde çocuk bir takım gruplara katılarak onların düşünce ve davranışlarını benimser ya da reddeder. Kendi tutum ve düşüncelerini onların kabulüne sunar. Gruptan toplumsal tasdik olmak için çabalar. Bu aşamada kabul gören davranışlar, çocuğun davranışları ve karakter özelliği olarak netlik kazanacaktır.

Çocuklarda Karakter Gelişimini Etkileyen Temel Faktörler ve TavsiyelerTavsiyeler

Çocuğun şahsiyet gelişiminde önerilen esas şey çocukla iletişime geçilirken gülerek sağlanan bir göz teması çok büyük bir öneme sahiptir. Benzer şekilde çocukla kurulan tensel temasın, onu öpmenin ve kucaklamanın fazla olumlu etkileri mevcuttur. Bir Takım araştırmalara tarafından de ailesinden eşdeğer düzeyde sevgi ve alaka görebilen çocukların daha olumlu ve dinç kişilik yapıları olduğu saptanmıştır. 6 yaş ve daha öncesinde maddi bir şiddete maruz kalan ve korkuyla yetişen çocukların ise gençlik yıllarından itibaren dış çevreye harmoni sorunları yaşadıklarına şahit olunmuştur. Bütün bunlar sahiden çocuğun kendi karakterinde kayda değer izler bırakıyor. Bu izlerin ise erken yaşta konulduğu buradan anlaşılıyor. Bu sebeple şu tavsiyelere uymak çocuğun sağlıklı bir kişilik gelişimi için çok önemlidir:

• Anne ve baba olarak çocuğunuza her durumda kayıtsız şartsız sevgi verin.
• Davranışlarınızla örnek, kendi içinizde tutarlı olun.
• Çocuğunuzun temel ihtiyaçlarını iyi bir şekilde karşılayın.
• Endişe ve tartışmalarınızı çocuğunuza asla yansıtmayın.
• Güvenilir bir anne baba olun.
• Çocuğunuzla nitelikli bir vakit geçirin.
• Çocuğunuza her koşulda güvenin ancak, çocuğunuz da kendine güvensin.
• Çocuğunuza asla kuvvet uygulamayın, ona haddini aşan bir şekilde canice vermeyin.
• Çocuğunuzun başarabileceği ve realist amaçlar edinmesine yardım edin.
• Olumlu olan davranışlarını onaylayın ve ödüllendirin.
• Çocuğunuzun kazandığı başarı duygusunu yaşaması adına fırsatlar yaratın.
• Aşırı koruyucu, aldırışsız ve otoriter anne baba olmayın.
• Kendi kişilik çatışmalarınızı asla çocuğunuza göstermeyin.
• Çocuklarınızı öteki çocuklarla asla kıyaslamayın.
• Başarısız olduklarında onları katiyen suçlamayın ve onlara onur kırıcı kelimeler kullanmayın. Çocuklarınızın başarısızlığının altındaki nedenleri araştırıp onları destekleyin.
• Yeteneklerini ortaya koyabilecek manâlı fırsatlar yaratın.
• Yükümlülük almalarına muavin olun.
• Çocuğunuza destekleyici yaklaşımlarda bulunun.
• Çocuğunuzun tek başına yapacağı işlerde küçük hatalara karşı son derece olun. Çünkü çocuklar, bu dönemde yapmış oldukları iyi işlerin sonunda takdir edilmek ve beğenilmek isterler.
• Dostluk ilişkilerini çocuklarınıza emin etmeden muhtemel olabildiğince uzaktan kontrol edin.
• Çocuğunuzu bir şey yapmaya asla zorlamayın, yapabilecekleri konusunda onları yüreklendirin.
• Çocuğunuza seçimlerine rehberlik edin.
• Kendi korkularınızı katiyen çocuğunuza yansıtmayın.
• Çocuğunuzun hissi gelişimine ve duygularını dile getirmesine mümkün olabildiğince asistan olun.Çocuklarda Karakter Gelişimini Etkileyen Temel Faktörler ve Tavsiyeler
• Çocuklarınıza hayatı hiçbir vakit negatif, kötü bir şekilde empoze etmeyin.
• Çocuğunuzu hiçbir zaman fiziki özellikleriyle değerlendirmeyin.

Bir önceki yazımız olan Makro ve Mikro Sosyoloji başlıklı makalemizde Makro ve Mikro Sosyoloji hakkında bilgiler verilmektedir.

Yoruma kapalı.