Genel Blog

Muhammed Melik Tapar kimdir? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar ne zaman ve kaç yaşında öldü? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar Hayatı!

13

Muhammed Melik Tapar kimdir? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar ne zaman ve kaç yaşında öldü? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar Hayatı!

Pazartesi günleri TRT 1 ekranlarına gelen ve tarihi dizi severlere hem kişilikleri keza de olayları aksiyonlarla izleten Uyanıl: Büyük Selçuklu dizisinde Büyük Selçuklu Sultanı ve Melikşah’ın oğlu olan Muhammed Melik Tapar merak ediliyor. Peki, Muhammed Melik Tapar kimdir? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar ne vakit ve kaç yaşında öldü? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar Hayatı!

MUHAMMED MELİK TAPAR KİMDİR?

Muhammed Tapar veya Gıyaseddîn Muhammed Tapar (d. 21 Ocak 1082 – ö. 18 Nisan 1118, Bağdat) Büyük Selçuklu Sultanı ve Melikşah’ın oğludur. Annesi cariye kökenli Taceddin Seferiyye Hatun’dur. Yeğeni Muizzeddin Melikşah’tan sonra Bağdat’ta Selçuklu tahtına çıktı. Bağdat’ta hüküm sürmesinden nedeniyle Selçuklu hanedanının başı olarak sayılıyordu ama Horasan ve Maveraünnehir’de hüküm süren kardeşi Sultan Ahmed Sencer daha büyük bir güce sahipti.

Muhammed Tapar hemencecik kardeşi olan ve Sultan olarak tahta geçen Berkyaruk ile gayet ciddi askeri mücadeleye başladı. Kronik-tarihçi Hamdullah Müstevfî-i Kazvînî’nin “Tarih-i Guzide” adlı eserine kadar Mayıs 1100’de (Hicri Recep 493’te) Muhammed Tapar kardeşine karşı bir muharebede galip geldi; ama 1101’de mağlup oldu ve 1102’deki muharebede de yenik düştü. Fakat iki taraf arasında yapılan antlaşmaya göre Muhammed Tapar’a Melik unvanı verilip Suriye, Diyarbakır; Irak’ın Fırat Nehri kıyıları bölgeleri, Ermenistan, Mugan, Gürcistan ve Azerbaycan yörelerinde hükümdarlığı kabul edildi.

Fakat Muhammed Tapar bundan tatmin olmamıştı ve Sultan Berkyaruk’a aleyhinde baştan ayaklanma etti. Lakin başarı kazanamadı ve Güney Kafkasya’ya kaçmak zorunda kaldı.

1104’te Sultan Berkyaruk veremden hasta idi ve devamlı Selçuklu tahtına iddiaları olanlarla savaşmaktan bıkmıştı. Büyük Selçuklu Devleti‘nin batısında Irak, İran ve Doğu Anadolu’da yer alan kendinin hüküm ettiği arazilerin yönetimini Muhammed Tapar ile paylaşmak için anlaşma yaptı. 1104’te Berkyaruk öldü ve bundan sonradan Muhammed Tapar batıda Büyük Selçuklu Devleti’nin tek hükümdarı oldu. Horasan ve Maveraünnehir’de ise Selçuklu Devleti Sultanı Ahmed Sencer’di.

1106’da Muhammed Tapar, Nizarî İsmailî kalesi olan Sahdiz’i eline geçirdi. Nizarî İsmailîlere karşısında bir askeri sefer açmayı planladı. Bu sefere Hazar Denizi güneyinde Tabaristan’da hüküm süren Bavendiler hükümdarı IV. Şahriyar’ı ordusu ile katılmaya misafir etme etti. IV. Şehriyar Muhammed Tapar’ın kendisine yazdığı mektubun alaycı üslubundan ve kendisi de Şii olduğu için Nizarî İsmaililere saldırıda bulunmak istememesinden dolayı Muhammed Tapar’ın asker isteğini kabul etmedi.

Bundan fazla geçmeden Muhammed Tapar Emir Çavlı komutasında bir Selçuklu ordusunu Bavendiler’in manâlı merkezi olan Sari’yi zaptetme hedefi ile Tabaristan’a gönderdi. Ama IV. Şehriyar ve oğlu III. Karin komutasında olan Bavendiler ordusu, üstüne gelen Selçuklu ordusunu hiç beklenmedik bir şekilde mağlup etti.

Bundan anında sonradan Muhammed Tapar IV. Şehriyar’a bir mektup göndererek ondan küçük yaşta olan bir oğlunu İsfahan’da bulunan Büyük Selçuklu Devleti merkezi sarayına eğitim için göndermesini talep etti. IV. Şehriyar da minik yaşta olan oğlu Ali’yi İsfahan’daki saraya eğitim için gönderdi. Ali’nin üstün yeteneği Sultan Muhammed Tapar’a gayet iyi etki yapıp Sultan kızını ona gelin olarak belirlemek istedi. Ama Ali bunu kabul etmedi. Sultan Muhammed Tapar’ın kızının Bavendiler hükümdarlığına veliaht olan ağabeyi III. Karin’e gelin olarak verilmesinin daha uygun olacağını belirtti. III. Karin Tabaristan’dan İsfahan sarayına çağrıldı ve orada Muhammed Tapar’ın kızı ile evlendi. III. Karin (1114–1117) döneminde ve I. Ali ise (1118–1142) döneminde Bavendiler hükümdarları oldular.

1106/1107’de meşhur Selçuklu veziri olan Nizam-ül Mülk’un oğlu Ahmed bin Nizam-ül Mülk yaşamakta olduğu Hamedan’in yöneticisine (reisi)’ne aleyhinde bir şikayette bulunmak için Sultan Muhammed Tapar’ın sarayına gitmişti. Bütün bu sırada Selçuklu Veziri olan Saadelmülk Ebumuhsin Abi dinî dalalet ile suçlanmış ve idam edilmişti. Ahmed’in babası Nizam-ül Mal’in üstün devlet idareciliğinden dolayı oğlu olan Ahmed’in de bu yetenekleri haiz olduğu kabul edilerek Muhammed Tapar tarafından hemen Selçuklu Devleti Veziri olarak atanmıştır. Babasına verilmiş şeref unvanları olan “Kevamedin”, “Sadülislam” ve “Nizam-ül Mal” unvanları oğlu Ahmed’e de verilmiştir. Vezir olarak Ahmed bin Nizam-ül Mülk 1107/1109’da Muhammed Tapar’ın Irak’ta Mazeedi hükümdarı Sayfeldavla Sadaka bin Mansur’a karşı askeri seferinde bulunmuştur ve onun muharebede mağlup edilip öldürülmesine niçin olmuştur. 1109’da Vezir Ahmed bin Nizam-ül Mülk ve askeri komutan Çavlı Sakavu Sultan Muhammed Tapar kadar Haşhaşilerin kurdukları merkez olan Alamut kalesini ve diğer kuvvetli kaleleri olan Ostavand kalesini ele geçirmek görevi ile bir askeri sefere gönderilmişlerdir. Ama bu kaleleri almamışlar ve başarısız olarak geri dönmüşlerdir. 1010 başlarından Ahmet bin Nizam-ül Mal Bağdat’ta bir camiide iken bir Haşhaşiler fedaisinin suikast saldırısına hedef olmuştur. Fakat bu suikast başarısız kalıp Ahmed bin Nizamülmülk hayatını kurtarmıştır. Ahmed bin Nizam-ül Mal dört yıl Sultan Muhammed Tapar’ın döneminde Vezir olarak tahsis yapmıştır. 1110 yılında azledilmiş ve yerine Hatirelmülk Ebu Mansur Maybudi Vezir olarak atanmıştır. Tarihçi Ali İbnülesir’e göre Ahmed bin Nizam-ül Mülk bundan sonra Bağdat’a çekilmiştir. Anuşirvan bin Halid adlı tarihçiye kadar Muhammed Tapar eski vezirini 10 yıl zindanda hapsetmiştir.3

Muhammed Tapar 1118’de Bağdat’ta öldü. Yerine Büyük Selçuklu Devleti’nin batı yörelerini yönetim için oğlu II. Mahmud geçti. Ancak Ahmed Sencer Horasan ve Maveraünnehir’de Selçuklu dünyasının en adaleli hükümdarı olarak hüküm sürmeye devam etti.

MUHAMMED MELİK TAPAR NE VAKIT, NASIL ÖLDÜ?

1107’de Halep atabeyi Rıdvan’la birlik olup Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan ile Habur Nehri kıyısında Musul Muharebesi’ne girişti. I. Kılıç Arslan savaşı kaybederek 1118 yılında 36 yaşında muharebe meydanında öldü.

Bir önceki yazımız olan Uyanış: Büyük Selçuklu Melik Tapar öldü mü? Muhammed Melik Tapar ne zaman, nasıl, kaç yaşında öldü? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar kimdir? başlıklı makalemizde uyanış büyük selçuklu 1 bölüm, uyanış büyük selçuklu 4 bölüm izle ve uyanış büyük selçuklu oyuncuları hakkında bilgiler verilmektedir.

Yoruma kapalı.