Genel Blog

Uyanış: Büyük Selçuklu Melik Tapar öldü mü? Muhammed Melik Tapar ne zaman, nasıl, kaç yaşında öldü? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar kimdir?

14

Uyanış: Büyük Selçuklu Melik Tapar öldü mü? Muhammed Melik Tapar ne zaman, nasıl, kaç yaşında öldü? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar kimdir?

Uyanış Büyük Selçuklu, bu Pazartesi günü yayınlanan 21. bölümünde Melik Tapar’ın yaralanıp yere düştüğü görüldü ve Sultan Melikşah’ın Melik Tapar’a ‘Oğlum’ diyerek feryat etmesi Melik Tapar öldü mü, sorusunu akıllara getirdi. Peki, Uyanış: Büyük Selçuklu Melik Tapar öldü mü? Muhammed Melik Tapar ne süre, nasıl, kaç yaşında öldü? Uyanış Büyük Selçuklu Melik Tapar kimdir?

MELİK TAPAR ÖLDÜ MÜ?

Uyanış Büyük Selçuklu 21. birim Melik Tapar’ın yaralanıp yere düştüğü görülürken, Sultan Melikşah ise Tapar’a ‘Oğlum’ diyerek feryat etmesi Melik Tapar öldü m sorusunu akıllara getirdi. Melik Tapar’ın ölüp ölmediği yeni bölümde ortaya çıkacak.

MUHAMMED MELİK TAPAR NE SÜRE, NASIL ÖLDÜ?

1107’de Halep atabeyi Rıdvan’la birlik olup Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan ile Habur Nehri kıyısında Musul Muharebesi’ne girişti. I. Kılıç Arslan savaşı kaybederek 1118 yılında 36 yaşında muharebe sırasında öldü!

MUHAMMED MELİK TAPAR KİMDİR?

Muhammed Tapar ya da Gıyaseddîn Muhammed Tapar (d. 21 Ocak 1082 – ö. 18 Nisan 1118, Bağdat) Büyük Selçuklu Sultanı ve Melikşah’ın oğludur. Annesi cariye kökenli Taceddin Seferiyye Hatun’dur. Yeğeni Muizzeddin Melikşah’tan sonra Bağdat’ta Selçuklu tahtına çıktı. Bağdat’ta hüküm sürmesinden dolayı Selçuklu hanedanının başı olarak sayılıyordu ama Horasan ve Maveraünnehir’de hüküm süren kardeşi Sultan Ahmed Sencer daha büyük bir güce sahipti.

Muhammed Tapar anında kardeşi olan ve Sultan olarak tahta geçen Berkyaruk ile gayet önemli askeri mücadeleye başladı. Kronik-tarihçi Hamdullah Müstevfî-i Kazvînî’nin “Tarih-i Guzide” adlı eserine kadar Mayıs 1100’de (Hicri Recep 493’te) Muhammed Tapar kardeşine karşısında bir muharebede şampiyon geldi; ama 1101’de mağlup oldu ve 1102’deki muharebede de yenik düştü. Fakat iki taraf arasında yapılan antlaşmaya göre Muhammed Tapar’a Melik unvanı verilip Suriye, Diyarbakır; Irak’ın Fırat Nehri kıyıları bölgeleri, Ermenistan, Mugan, Gürcistan ve Azerbaycan yörelerinde hükümdarlığı kabul edildi.

Fakat Muhammed Tapar bundan memnuniyet olmamıştı ve Sultan Berkyaruk’a karşısında her tarafta isyan etti. Fakat galibiyet kazanamadı ve Güney Kafkasya’ya firar etmek zorunda kaldı.

1104’te Sultan Berkyaruk veremden hasta idi ve aralıksız Selçuklu tahtına iddiaları olanlarla savaşmaktan bıkmıştı. Büyük Selçuklu Devleti‘nin batısında Irak, İran ve Doğu Anadolu’da bulunan kendinin hüküm ettiği arazilerin yönetimini Muhammed Tapar ile paylaşmak için anlaşma yaptı. 1104’te Berkyaruk öldü ve bundan sonradan Muhammed Tapar batıda Büyük Selçuklu Devleti’nin tek hükümdarı oldu. Horasan ve Maveraünnehir’de ise Selçuklu Devleti Sultanı Ahmed Sencer’di.

1106’da Muhammed Tapar, Nizarî İsmailî kalesi olan Sahdiz’i eline geçirdi. Nizarî İsmailîlere karşısında bir askeri sefer açmayı planladı. Bu sefere Hazar Denizi güneyinde Tabaristan’da hüküm süren Bavendiler hükümdarı IV. Şahriyar’ı ordusu ile katılmaya eğlence etti. IV. Şehriyar Muhammed Tapar’ın kendisine yazdığı mektubun küçümseyici üslubundan ve kendisi de Şii olduğu için Nizarî İsmaililere saldırıda bulunmak istememesinden nedeniyle Muhammed Tapar’ın asker isteğini kabul etmedi.

Bundan fazla geçmeden Muhammed Tapar Emir Çavlı komutasında bir Selçuklu ordusunu Bavendiler’in önemli merkezi olan Sari’yi zaptetme hedefi ile Tabaristan’a gönderdi. Lakin IV. Şehriyar ve oğlu III. Karin komutasında olan Bavendiler ordusu, üzerine gelen Selçuklu ordusunu hiç umulmadık bir şekilde mağlup etti.

Bundan hemen daha sonra Muhammed Tapar IV. Şehriyar’a bir mektup göndererek ondan ufak yaşta olan bir oğlunu İsfahan’da bulunan Büyük Selçuklu Devleti merkezi sarayına eğitim için göndermesini talep etti. IV. Şehriyar da küçük yaşta olan oğlu Ali’yi İsfahan’daki saraya eğitim için gönderdi. Ali’nin üstün yeteneği Sultan Muhammed Tapar’a gayet iyi tesir yapıp Sultan kızını ona gelin olarak vermek istedi. Ama Ali bunu kabul etmedi. Sultan Muhammed Tapar’ın kızının Bavendiler hükümdarlığına veliaht olan ağabeyi III. Karin’e gelin olarak verilmesinin daha yerinde olacağını belirtti. III. Karin Tabaristan’dan İsfahan sarayına çağrıldı ve orada Muhammed Tapar’ın kızı ile evlendi. III. Karin (1114–1117) döneminde ve I. Ali ise (1118–1142) döneminde Bavendiler hükümdarları oldular.

1106/1107’de meşhur Selçuklu veziri olan Nizam-ül Mal’un oğlu Ahmed bin Nizam-ül Mal yaşamakta olduğu Hamedan’in yöneticisine (reisi)’ne karşısında bir şikayette bulunmak için Sultan Muhammed Tapar’ın sarayına gitmişti. Tam bu sırada Selçuklu Veziri olan Saadelmülk Ebumuhsin Abi dinî dalalet ile suçlanmış ve idam edilmişti. Ahmed’in babası Nizam-ül Mülk’in üstün devlet idareciliğinden dolayı oğlu olan Ahmed’in de bu yetenekleri haiz olduğu kabul edilerek Muhammed Tapar kadar derhal Selçuklu Devleti Veziri olarak atanmıştır. Babasına verilmiş şeref unvanları olan “Kevamedin”, “Sadülislam” ve “Nizam-ül Mal” unvanları oğlu Ahmed’e de verilmiştir. Vezir olarak Ahmed bin Nizam-ül Mal 1107/1109’da Muhammed Tapar’ın Irak’ta Mazeedi hükümdarı Sayfeldavla Sadaka bin Mansur’a aleyhinde askeri seferinde bulunmuştur ve onun muharebede mağlup edilip öldürülmesine neden olmuştur. 1109’da Vezir Ahmed bin Nizam-ül Mal ve askeri komutan Çavlı Sakavu Sultan Muhammed Tapar kadar Haşhaşilerin kurdukları merkez olan Alamut kalesini ve öteki dinç kaleleri olan Ostavand kalesini ele geçirmek görevi ile bir askeri sefere gönderilmişlerdir. Lakin bu kaleleri almamışlar ve başarısız olarak geri dönmüşlerdir. 1010 başlarından Ahmet bin Nizam-ül Mal Bağdat’ta bir camiide iken bir Haşhaşiler fedaisinin suikast saldırısına niyet olmuştur. Lakin bu suikast başarısız kalıp Ahmed bin Nizamülmülk hayatını kurtarmıştır. Ahmed bin Nizam-ül Mal dört sene Sultan Muhammed Tapar’ın döneminde Vezir olarak devir yapmıştır. 1110 yılında azledilmiş ve yerine Hatirelmülk Ebu Mansur Maybudi Vezir olarak atanmıştır. Tarihçi Ali İbnülesir’e göre Ahmed bin Nizam-ül Mülk bundan sonradan Bağdat’a çekilmiştir. Anuşirvan bin Halid adlı tarihçiye kadar Muhammed Tapar eski vezirini 10 yıl zindanda hapsetmiştir.3

Muhammed Tapar 1118’de Bağdat’ta öldü. Yerine Büyük Selçuklu Devleti’nin batı yörelerini idare için oğlu II. Mahmud geçti. Ama Ahmed Sencer Horasan ve Maveraünnehir’de Selçuklu dünyasının en adaleli hükümdarı olarak hüküm sürmeye devam etti.

Bir önceki yazımız olan Uyanış: Büyük Selçuklu konuk oyuncusu Mim Kemal Öke kimdir? Mim Kemal Öke Uyanış Büyük Selçuklu'da hangi rolü oynadı? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yoruma kapalı.