Genel Blog

Uyanış: Büyük Selçuklu Melik Tapar öldü mü, neden öldü? Tapar diziden mi ayrılıyor? Melik Tapar ‘Ali Gözüşirin’ kimdir?

33

Uyanış: Büyük Selçuklu Melik Tapar öldü mü, neden öldü? Tapar diziden mi ayrılıyor? Melik Tapar 'Ali Gözüşirin' kimdir?

Uyanış: Büyük Selçuklu Melik Tapar ölecek mi? Uyanış: Büyük Selçuklu Melik Tapar diziden mi ayrılıyor, niçin ayrılıyor? Ali Gözüşirin kimdir? Nereli, kaç yaşında? Ali Gözüşirin neden diziden ayrılıyor?

UYANIŞ BÜYÜK SELÇUKLU MELİK TAPAR ÖLDÜ MÜ?

Uyanış: Büyük Selçuklu yayınlanan 21. birim 2. fragmanında Melik Tapar’ın öldüğü görülüyor. Lakin kesin olarak ölecek mi yahut yaralanacak mı dizinin yeni bölümünden sonradan anlaşılacaktır.

Uyanış: Büyük Selçuklu Melik Tapar öldü mü, neden öldü? Tapar diziden mi ayrılıyor? Melik Tapar 'Ali Gözüşirin' kimdir?

MELİK TAPAR KİMDİR? REEL TARİHTE OLAĞAN NEDİR?

Melik Tapar tarihte, Muhammed Tapar ya da Gıyaseddîn Muhammed Tapar (d. 21 Ocak 1082 – ö. 18 Nisan 1118, Bağdad) Büyük Selçuklu Sultanı ve Melikşah’ın oğlu olarak geçmektedir.

MUHAMMED TAPAR KİMDİR? HAYATI VE BİYOGRAFİSİ

Annesi cariye kökenli Taceddin Seferiyye Hatun’dur. Yeğeni Muizzeddin Melikşah’tan daha sonra Bağdad’da Selçuklu tahtına çıktı. Bağdad’da hüküm sürmesinden dolayı Selçuklu hanedanının başı olarak sayılıyordu lakin Horasan ve Maveraünnehir‘de hüküm süren kardeşi Sultan Ahmed Sencer daha büyük bir güce sahipti.

1107’de Halep atabeyi Rıdvan’la birlik olup Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan ile Habur Nehri kıyısında Musul Muharebesi’ne girişti. I. Kılıç Arslan savaşı kaybederek muharebe meydanında öldü.

Muhammed Tapar anında benzeri kardeşi olan ve Sultan olarak tahta geçen Berkyaruk ile gayet ciddi askeri mücadeleye başladı. Kronik-tarihçi Hamdullah Müstevfî-i Kazvînî’nin “Tarih-i Guzide” adlı eserine göre Mayıs 1100’de (Hicri Recep 493’te) Muhammed Tapar kardeşine karşısında bir muharebede şampiyon geldi; fakat 1101’de mağlup oldu ve 1102’deki muharebede de yenik düştü. Fakat iki taraf aralarında yapılan antlaşmaya kadar Muhammed Tapar’a Melik unvanı verilip Suriye, Diyarbakır; Irak’ın Fırat Nehri kıyıları bölgeleri, Ermenistan, Mugan, Gürcistan ve Azerbaycan yörelerinde hükümdarlığı kabul edildi.

Ama Muhammed Tapar bundan hoşnutluk olmamıştı ve Sultan Berkyaruk’a karşısında tekrar ayaklanma etti. Ama galibiyet kazanamadı ve Güney Kafkasya’ya firar etmek zorunda kaldı.

1104’te Sultan Berkyaruk veremden hasta idi ve devamlı Selçuklu tahtına iddiaları olanlarla savaşmaktan bıkmıştı. Büyük Selçuklu Devleti‘nin batısında Irak, İran ve Doğu Anadolu’da yer alan kendinin hüküm ettiği arazilerin yönetimini Muhammed Tapar ile paylaşmak için anlaşma yaptı. 1104’te Berkyaruk öldü ve bundan sonra Muhammed Tapar batıda Büyük Selçuklu Devleti’nin tek hükümdarı oldu. Horasan ve Maveraünnehir’de ise Selçuklu Devleti Sultanı Ahmed Sencer’di.

1106’da Muhammed Tapar, Nizarî İsmailî kalesi olan Sahdiz’i eline geçirdi. Nizarî İsmailîlere aleyhinde bir askeri sefer açmayı planladı. Bu sefere Hazar Denizi güneyinde Tabaristan’da hüküm süren Bavendiler hükümdarı IV. Şahriyar’ı ordusu ile katılmaya misafir etme etti. IV. Şehriyar Muhammed Tapar’ın kendisine yazdığı mektubun alaycı üslubundan ve kendisi de Şii olduğu için Nizarî İsmaililere saldırıda bulunmak istememesinden dolayı Muhammed Tapar’ın asker isteğini kabul etmedi.

Bundan çok geçmeden Muhammed Tapar Emir Çavlı komutasında bir Selçuklu ordusunu Bavendiler’in manâlı merkezi olan Sari’yi zaptetme hedefi ile Tabaristan’a gönderdi. Lakin IV. Şehriyar ve oğlu III. Karin komutasında olan Bavendiler ordusu, üstüne gelen Selçuklu ordusunu hiç umulmadık bir şekilde mağlup etti.

Bundan derhal daha sonra Muhammed Tapar IV. Şehriyar’a bir mektup göndererek ondan küçük yaşta olan bir oğlunu İsfahan’da bulunan Büyük Selçuklu Devleti merkezi sarayına eğitim için göndermesini talep etti. IV. Şehriyar da ufak yaşta olan oğlu Ali’yi İsfahan’daki saraya eğitim için yolladı. Ali’nin üstün yeteneği Sultan Muhammed Tapar’a gayet iyi etki yapıp Sultan kızını ona gelin olarak devretmek istedi. Fakat Ali bunu kabul etmedi. Sultan Muhammed Tapar’ın kızının Bavendiler hükümdarlığına veliaht olan ağabeyi III. Karin’e gelin olarak verilmesinin daha yerinde olacağını belirtti. III. Karin Tabaristan’dan İsfahan sarayına çağrıldı ve orada Muhammed Tapar’ın kızı ile evlendi. III. Karin (1114–1117) döneminde ve I. Ali ise (1118–1142) döneminde Bavendiler hükümdarları oldular.

1106/1107’de ünlü Selçuklu veziri olan Nizam-ül Mülk’un oğlu Ahmed bin Nizam-ül Mal yaşamakta olduğu Hamedan’in yöneticisine (reisi)’ne aleyhinde bir şikayette bulunmak için Sultan Muhammed Tapar’ın sarayına gitmişti. Tam bu sırada Selçuklu Veziri olan Saadelmülk Ebumuhsin Abi dinî dalalet ile suçlanmış ve idam edilmişti. Ahmed’in babası Nizam-ül Mal’in üstün devlet idareciliğinden nedeniyle oğlu olan Ahmed’in de bu yetenekleri haiz olduğu kabul edilerek Muhammed Tapar tarafından anında Selçuklu Devleti Veziri olarak atanmıştır. Babasına verilmiş asalet unvanları olan “Kevamedin”, “Sadülislam” ve “Nizam-ül Mal” unvanları oğlu Ahmed’e de verilmiştir. Vezir olarak Ahmed bin Nizam-ül Mülk 1107/1109’da Muhammed Tapar’ın Irak’ta Mazeedi hükümdarı Sayfeldavla Sadaka bin Mansur’a karşısında askeri seferinde bulunmuştur ve onun muharebede mağlup edilip öldürülmesine niçin olmuştur. 1109’da Vezir Ahmed bin Nizam-ül Mülk ve askeri komutan Çavlı Sakavu Sultan Muhammed Tapar kadar Haşhaşilerin kurdukları merkez olan Alamut kalesini ve diğer kuvvetli kaleleri olan Ostavand kalesini ele geçirmek görevi ile bir askeri sefere gönderilmişlerdir. Fakat bu kaleleri almamışlar ve başarısız olarak geri dönmüşlerdir. 1010 başlarından Ahmet bin Nizam-ül Mal Bağdad’da bir camiide iken bir Haşhaşiler fedaisinin suikast saldırısına maksat olmuştur. Ama bu suikast başarısız kalıp Ahmed bin Nizamülmülk hayatını kurtarmıştır. Ahmed bin Nizam-ül Mal dört sene Sultan Muhammed Tapar’ın döneminde Vezir olarak devir yapmıştır. 1110 yılında azledilmiş ve yerine Hatirelmülk Ebu Mansur Maybudi Vezir olarak atanmıştır. Tarihçi Ali İbnülesir’e tarafından Ahmed bin Nizam-ül Mülk bundan sonra Bağdad’a çekilmiştir. Anuşirvan bin Halid adlı tarihçiye kadar Muhammed Tapar eski vezirini 10 yıl zindanda hapsetmiştir.

Muhammed Tapar 1118’de Bağdat’ta öldü. Yerine Büyük Selçuklu Devleti’nin batı yörelerini idare için oğlu II. Mahmud geçti. Fakat Ahmed Sencer Horasan ve Maveraünnehir’de Selçuklu dünyasının en kuvvetli hükümdarı olarak hüküm sürmeye devam etti.

Bir önceki yazımız olan Uyanış: Büyük Selçuklu Ali Gözüşirin diziden ayrılıyor mu, neden çıkıyor? Melik Tapar kimdir, ne zaman öldü? başlıklı makalemizde ali gözüşirin, dizisi ve melik tapar hakkında bilgiler verilmektedir.

Yoruma kapalı.